CIB is een goudmijn voor kwakzalvers

Rubriek: Medisch - CIB algemeen
Diane Thora
Dat artikel is gebaseerd op verscheidene interviews in kranten en weekbladen met prof. Betz.

De industrie van voedingssupplementen heeft de laatste tien jaar een enorme vlucht genomen. Sommige producenten doen zelfs aan immorele marketing: als er maar geld te verdienen valt. Iedereen kent wel de beweringen als: "Vrije radicalen liggen aan de basis van celbeschadigingen, product X beschermt u doeltreffend”.

Voedingssupplementen zijn pillen, capsules, tabletten, poeders, drankjes of druppels die bedoeld zijn om bepaalde stoffen, die goed voor ons lichaam zijn, in voldoende mate binnen te krijgen. Ze zien eruit als medicijnen en worden vaak verkocht in een omgeving die de suggestie wekt dat het om medicijnen gaat.

Ze vallen niet onder de geneesmiddelenwetgeving. Hierdoor moeten zij niet voldoen aan de toelatings-eisen die voor medicijnen gelden en is de controle op allerlei neveneffecten niet aanwezig. Dat betekent ook dat hun medische werking niet bewezen moet worden. Zolang zij niet aantoonbaar de veiligheid of gezondheid in gevaar brengen, mogen ze dus op de markt komen. Veel mensen denken dat al wat van de dieet- of natuurwinkel komt geen medicijn is, maar ‘natuurlijk’ is en geen kwaad kan. Men vergeet dan dat bijv. cocaïne en alcohol ook natuurlijke producten zijn, maar ze zijn zeker niet onschadelijk. ‘Natuurlijk’ is niet altijd veilig.

“Beweren dat voedingssupplementen op zich nuttig zijn en allerlei kwalen zouden verminderen en zelfs genezen, doet niet alleen de waarheid geweld aan maar misleidt ook de consument en houdt risico’s in!”

Dat is de onverbloemde mening van prof. dr. Willem Betz. Hij is bekend als Europees expert van alternatieve geneeswijzen, verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel en daar diensthoofd van het Centrum voor huisartsenopleiding.

Welk zijn dan de risico’s?

Door misleidende informatie redeneren veel gebruikers dat ze hun persoonlijk risicogedrag niet moeten wijzigen, want een beetje meer van product X innemen geeft tóch bescherming. Verborgen schuldgevoel en de gesuggereerde verbeterde prestaties maken de supplementen aantrekkelijk. Een pil slikken kost ook minder tijd dan verantwoord koken. Precies op die gevoelens wordt beroep gedaan.
Vitamines en mineralen zijn van groot belang voor de gezondheid en worden opgenomen binnen een evenwichtige voeding die kadert in een gezonde levensstijl. Soms kunnen externe factoren (ziekte bijv.) het evenwicht verstoren en dan kunnen voedings-supplementen tijdelijk nuttig zijn na doktersadvies! Voedingssupplementen kunnen nl. in wisselwerking staan met de voorgeschreven medicijnen.
Ook het gezegde: "Baat het niet, het schaadt ook niet", wuift professor Betz weg. Overdaad schaadt wel degelijk. Voor veel mineralen zoals selenium, koper, zink is de grens waarbij deze stoffen schadelijk zijn, snel bereikt. Losse kruiden zijn zelfs niet gereglementeerd. Er zijn echter zoveel verschillende ziektes van het hart, van de nieren, … en niet alle kruiden zijn geschikt voor elke aandoening. Het wordt zeker riskant als er naast een voedingssupplement ook zogenaamd 'verrijkt voedsel' wordt genuttigd, die beide de maximale dosis bevatten. Of als in de voeding producten worden genuttigd die tot een eenzijdige verhoging van bepaalde vitamines en mineralen leiden. Een belangrijk aspect van overdosering is namelijk dat een teveel van het ene leidt tot een verminderde opname van het ander. Bijv. een teveel aan ijzer belemmert de opname van vitamine A en D.
Een vitaminetekort is niet iets wat je ontwikkelt door een paar dagen onvoldoende vitamines binnen te krijgen. Dat beweren nochtans veel reclamefolders. Veel gegevens over de maximale dagelijkse waarden (ADH) van vitamines zijn gebaseerd op onderzoek bij dieren. Als je ze doortrekt naar waarden voor mensen, is het mogelijk om zowel te lage als te hoge waarden vast te stellen. De ADH-waarden zijn vooral gebaseerd op gebreksziekten en eigenlijk is nog steeds niet goed geweten waar de grenzen tussen gezond en schadelijk nu eigenlijk liggen. Bovendien worden de waarden bepaald op de hoeveelheid die berekend is als ‘goed’ voor 97,5% van de bevolking; misschien heb jij wel meer of minder nodig.
Stoffen zoals Q10, Ginkgo enz. vallen onder de zogenaamde niet-essentiële stoffen. Zolang men geen aanspraak maakt op een medische werking of deze bijtijds terugneemt, kan iedereen beweren dat het product een gunstige werking heeft, zonder dat dit ook maar ergens op gebaseerd moet zijn. Er zijn gevallen bekend die gunstige werkingen toeschrijven aan niet bestaande bacteriën.

Dus voedingssupplementen zijn maar onzin?

Nee hoor, zo is het nu ook weer niet. Enkele voorbeelden kunnen dat verduidelijken. 75% van de kinderen onder de 4 jaar krijgt supplementen van vitamine A en D. Kinderen maken tot deze leeftijd zelf niet genoeg vitamine D aan en hebben een verhoogde behoefte aan die vitamine. Ouderen hebben (vaak, niet altijd!) extra vitamines nodig omdat zij minder eten, minder buiten komen, over het algemeen meer geneesmiddelen gebruiken en, zo is bewezen, minder vitamine D aanmaken. Daardoor kan extra aanvoer nodig zijn. Bij chronisch zieken kan het gebruik van medicijnen die voor afbraak van vitamines kunnen zorgen, aanvulling noodzakelijk maken. Soms halen zieke mensen ook niet voldoende uit de dagelijkse voeding. Een oorzaak hiervan is dat ze vaak voeding met ‘lege calorieën’ zoals suiker en fastfood gebruiken, die dan ook nog eens door de industrie ingrijpend behandeld zijn. Ongezonde levensstijl is er mee de oorzaak van dat deze mensen meer gevoelig zijn voor bepaalde elementen zoals lood, kwik en cadmium, die opname van essentiële mineralen en vitaminen tegenwerkt. Het wordt de moderne mens niet gemakkelijk gemaakt om ‘gezond’ te leven.

Conclusie

Of voedingssupplementen nu wel of niet zinnig zijn, is iets wat ieder voor zichzelf moet bepalen. Wij zelf ‘geloven’ vooral dat het nuttig kan zijn als je tot een risicogroep behoort, maar dat een bewuste, evenwichtige voeding en een gezond leefpatroon voldoende garanties biedt. Men weet nog lang niet alles over het menselijk lichaam, over de stoffen die van belang zijn en over al hun functies en gevaren. Die onvolledige kennis heeft betrekking op de voordelen zowel als de nadelen. Bij voorbaat zaken afwijzen of klakkeloos accepteren is alleen daarom al niet gewenst. Eén ding is in ieder geval zeker: een slecht eetpatroon kan niet gecompenseerd worden door alleen maar het slikken van welk preparaat dan ook. Andere bedenkingen: Maak je er geen punt van dat deze pillen héél duur zijn? Besef je ten volle dat slikken ervan niet zonder gevaar is, ook vanwege de reactie met sommige medicamenten? Spreek je er over met je huisarts?

Terug naar Artikels