Dokter I. Ravelingien antwoordt

Na haar voordracht ‘Help, ik heb een reumatische aandoening ...’ beantwoordde de spreekster de gestelde vragen.
M.-L. Van Roosebeke

Lupus en menopauze: met/zonder hormonen?

De laatste twee jaar is de houding ten opzichte van hormonen in de menopauze sterk veranderd. Vroeger lieten artsen iedere vrouw in de menopauze gedurende 10 jaar hormonen innemen, tenzij er borstkanker in de familie was, of dat die vrouw zelf borstkanker had gehad. Tegenwoordig schrijven ze steeds minder hormonen voor, zeker bij vrouwen die nog hun baarmoeder hebben. Aan vrouwen die veel last hebben van warmteopwellingen geeft men soms hormonen. In de menopauze wordt een lage dosis gegeven, zodat het geen probleem is voor een lupuspatiënt, op voorwaarde dat ze geen stollingsafwijkingen heeft of geen voorgeschiedenis van flebitis (aderontsteking).

Krijg ik een lupusvlamming als ik hormonen inneem?

Dat is moeilijk te veralgemenen. Als de ziekte rustig is, en er een lage dosis wordt ingenomen, is de kans op een opvlamming wel klein. Het gebruik van hormonen moet in samenspraak met de behandelende arts gebeuren.

Is het een algemene regel dat lupus uitdooft tijdens de menopauze?

Ik denk wel dat lupus wat rustiger wordt bij het ouder worden, maar dat is zeker geen algemene regel. Er zijn mensen van zestig en zelfs tachtig jaar die de diagnose van huidlupus krijgen.
Meestal zijn de patiënten jonger en de ziekte is in de eerste jaren het actiefste. Dus de kans is reëel dat de ziekte wat rustiger wordt bij het ouder worden, maar ze kan weer opflakkeren.

Kunnen bepaalde ontstekingsremmers een lupusopvlamming uitlokken?

In de bijsluiter van ontstekingsremmers staat vaak dat het medicament een lupusopvlamming kan uitlokken. Dan krijg ik vaak de opmerking: “Ik heb lupus en u schrijft me Brufen®, ibuprofen, voor. In de bijsluiter staat nochtans dat ze lupus kunnen uitlokken.” We weten dat de farmaceutische firma’s zich indekken tegen eventuele klachten. Daarom zetten ze in de bijsluiter alle mogelijke neveneffecten die ooit gerapporteerd zijn.
Lupuspatiënten mogen niet denken dat dergelijke medicatie voor hen een verboden product is. De kans is klein dat ze een lupusopvlamming zullen uitlokken. Als de arts het nodig acht van één van die medicijnen voor te schrijven, mag een lupuspatiënt die wel innemen.

Is er specifieke medicatie tegen het Jaccoudsyndroom, gewrichtspijnen, peesaantastingen en afwijkingen bij patiënten die ook lupus hebben?

Nee, er is geen specifieke medicatie. Men behandelt die problemen met de klassieke medicatie: Plaquenil® en ontstekingsremmers. Niet voor elke aandoening of getroffen orgaan is er een specifiek medicijn. Plaquenil® wordt zowel gegeven bij huid- als bij gewrichtsklachten. Bij hersen- en zware nierproblemen schrijven we geen Plaquenil® voor, maar zwaardere immunosuppressiva. De behandeling hangt af van het getroffen orgaan en de ernst van de aandoening. (N. v.d. redactie. Het Jaccoudsyndroom is een gewrichtsziekte die de vingers treft. Door een laxiteit van de pezen kan een typische zwanenhalsformatie van de vingers opteden.)

Is een griepvaccin aangewezen bij lupus?

In principe is het zo, dat voor alle lupuspatiënten een griepvaccin aangewezen is, tenzij ze ooit een lupusopvlamming kregen als reactie op het vaccin.

Kan een lupusrash verdwijnen?

Zeker, huidproblemen bij lupus kunnen heel wisselend zijn en sterk verschillen in de loop van een leven. Die rash blijft weken, maanden in het gezicht, om dan soms voor jaren te verdwijnen.

Is er een verband tussen vitiligo, en lupus?

Waarvoor wordt Salagen® voorgeschreven?

Salagen® is een medicijn dat gegeven wordt aan personen met primair Sjögren of secundair Sjögren ten gevolge van lupus, met extreem droge ogen en mond. Salagen® is al jaren op de markt in de VS, en werd in 2005 ook in Europa goedgekeurd. Het wordt niet terugbetaald en het kost 80 euro voor een veertigtal tabletten. De werkzame stof van Salagen®, pilocarpine, doet speeksel-, oog- en zweetsecretie toenemen. Het middel kan gemaakt worden door de apotheker en het is dan te koop onder de stofnaam pilocarpine.
Het is een medicijn dat de patiënten moeilijk verdragen en er zijn veel nevenwerkingen, o.a. veelvuldige darmkrampen, overmatig zweten, … Men kan altijd proberen. Ik heb het zelf bij een tiental patiënten voorgeschreven, maar geen van hen heeft het lang ingenomen omdat ze het moeilijk verdroegen.

Op mijn 26ste had ik veel last van blauwe vingers. Na onderzoek in het UZ Leuven is er geen behandeling gestart, er was zelfs geen sprake van Raynaud. Zes jaar later kreeg ik Sjögren. Ik neem Plaquenil® en ben daar beter mee geworden.

Het blauw worden van de vingers kan een eerste symptoom zijn van een onderliggende ziekte. Soms kan men pas later de diagnose stellen. Plaquenil® werkt inderdaad voor het syndroom van Sjögren.

Kun je netelroos krijgen door Plaquenil®?

In principe kun je van elke medicatie netelroos krijgen, maar in de praktijk heb ik het nog nooit meegemaakt.

Hoe werkt Plaquenil®?

Plaquenil® is een antimalariamiddel. Puur toevallig ontdekte men dat het werkt bij mensen met reumatische aandoeningen. Reumapatiënten die het middel preventief kregen tegen malaria voor een vakantie in een risicogebied, merkten dat de reumaproblemen afnamen. Plaquenil® is ook een immunosuppressiva, die zeer goed verdragen wordt door de meeste mensen.

Wat zijn de allernieuwste geneesmiddelen die gebruikt worden bij het Sjögren-syndroom?

Er is weinig medicatie voor de droogteklachten.
Voor patiënten met heel zware huid- of orgaanaantastingen door de aanwezigheid van hoge hoeveelheid eiwitten, zijn er wel immunosuppressiva, zoals cortison, Imuran®, soms Endoxan®.
Men onderzoekt of een paar nieuwere producten, o.a. rituximab (MabThera®), het Sjögren-syndroom kunnen bestijden.

Kan het Sjögren-syndroom de werking van de stembanden beïnvloeden?

Zeker. Door de droogte kan men problemen krijgen (CIB-TS nr.32).

Kan het Sjögren-syndroom zweertjes in de neus veroorzaken?

Zweertjes in de neus kunnen frequenter voorkomen bij het Sjögren-syndroom. Door de droogte in de neus worden de slijmvliezen zo fragiel dat daardoor gemakkelijker zweertjes ontstaan (CIB-TS nr. 33).

Welke medicatie krijgt een sclerodermiepatiënt?

Er zijn heel wat medicijnen die gebruikt worden bij sclerodermie, of die in dat kader onderzocht werden. De keuze hangt af van het aangetaste orgaan en van de ernst van de aandoening. Zijn er hartproblemen, dan is er uiteraard hartmedicatie nodig. Bij longproblemen geeft men zware medicatie, vooral Endoxan®, die via een infuus toegediend wordt. Zijn er wondjes, dan wordt de patiënt in de kliniek of de dagkliniek opgenomen en wordt via een infuus Prostin® toegediend.

Is Ledertrexate® een goed middel bij spondylitis?

In geval van perifere aantasting (handen, knieën, …) kan Ledertrexate® bij spondylitispatiënten nuttig zijn.

Kent u flinterdunne, ademende, heel zachte handschoenen zonder naad?

Patagonia brengt naadloze, ademende, sneldrogende, lichte handschoenen op de markt. Ze zijn gemaakt van 93% polyester, 5% nylon en 2% lycra. Het is een gladde stof; daarom moet de handschoen goed passend zijn.

Terug naar Artikels